Komentarz tłumacza:

Wszyscy chcemy pomocy i chcemy być naprawieni, uzdrowieni, wyswobodzeni ze swych wad i przywar. Często myślimy, że pomoc nadejdzie z zewnątrz w postaci innych osób lub istot nadprzyrodzonych. Często jednak upragniona otucha i ukojenie ze źródeł zewnętrznych nie nadchodzi, a powstaje tylko rozczarowanie i rozgoryczenie. Jeśli osoby takie zdadzą sobie sprawę, że pomoc nadejść może z wewnątrz i tylko w sobie należy szukać oparcia, mogą także dojść do wniosku, że najlepiej zacząć "poznawać siebie" na długotrwałym odosobnieniu. Tu mogą pojawić się kolejne bolesne i frustrujące konstatacje - brak początkowego treningu moralnego jest przyczyną kiepskiej kondycji umysłu. Bhayabherava Sutta zajmuje się bojaźnią i trwogą jakie nachodzą tak słaby moralnie umysł. Można zamienić trwogę poczuciem winy, a zamiast bojaźni wstawić nieszczerość i mowa ta będzie tak samo aktualna. Nie chodzi w niej o przezwyciężanie strachu, jak właśnie o podstawowy trening sīla - czyli na przykład przestrzeganie 5-ciu wskazań. Nie jest to mowa moralizatorska, podkreśla jedynie rolę stopniowego treningu.

W tej mowie Buddha zapytany jest przez bramina Jāṇussoṇiego o to czy przebywanie w takich miejscach jak dżungla nie jest dla niego i dla jego uczniów straszne. W krajach azjatyckich, zwłaszcza w kulturze indyjskiej i Azji Południowo-wschodniej istnieje przekonanie, że miejsca odludne pełne są demonów, duchów i innych nadnaturalnych istot. Dla zwykłego człowieka byłoby to na tyle niebezpieczne, że mógłby on nawet oszaleć, owładnięty przez strach i obecność tych istot. Stąd taka admiracja dla bhikkhów, którzy z własnej woli idą w ostępy leśne, do których niewielu chce podążać. Buddha nie dość, że nie bał się takich miejsc, to jak wynika z sutty, starał się wręcz znaleźć te straszne miejsca.

W tej mowie istotny jest też wątek odnoszący się do oświecenia Buddhy. Otóż tutaj Przebudzony rysuje swoje zrealizowanie zapewne skrótowo i tylko by przedstawić pewien argument, warto natomiast zauważyć, że nie opowiada całej legendy, jaką zapewne znają wszyscy buddyści. Nie ma tu więc mowy o wczesnych nauczycielach bodhisatty (Āḷāra Kālāma i Udaka Rāmaputta, jak w sutcie MN.026), nie jest też nigdzie wspomniana długa asceza i znajomość z pięcioma kompanami (jak jest to opisane w MN.036), nie wspominając nawet słowem o kuszeniu przez Mārę i bitwie z jego armią. Możemy tylko przypuszczać, że wątki te były być może zbyt szczegółowe, by o nich wspominać Jāṇussoṇiemu lub być może nie miały znaczenia dla rozmowy. Jest to natomiast jedna z niewielu sutt autobiograficznych Buddhy i dzięki niej możemy poskładać historię jego Przebudzenia.

Paragraf 50 – czyli ustęp o postrzeganiu dnia jako nocy i vice versa uznawany jest przez wielu badaczy i interpretatorów za dodany. Być może zbyt łatwo w dzisiejszych czasach ulegamy pokusie, by coś, co nie pasuje do ogólnego brzmienia sutty natychmiast szufladkować jako coś, co zostało w późniejszych czasach dodane przez kompilatorów kanonu. W ustępie tym najzwyczajniej może chodzić o nauczycieli, którzy nie wiedzą co mówią, nazywając dzień nocą, a noc dniem. Jest to pewnego rodzaju reductio ad absurdum, natomiast gdyby noc zastąpić złem, a dzień dobrem, nie byłoby to już tak abstrakcyjne. Osoby takie innymi słowy nie mówią prawdy, mijają się z nią, można powiedzieć – diametralnie. Argumentacja ta ma sens, gdy przyjrzymy się palijskiej wersji poprzedniego akapitu i terminowi yathābhūtaṃ który tam pada, choć użyty jest jako partykuła.

Visuddhimagga podaje, że istnieje sześć typów osób, które potrafią przypomnieć sobie poprzednie wcielenia: 1. osoby z innych szkół/systemów religijnych (do 40 eonów wstecz) 2. zwykli uczniowie (do 100 do 1000 eonów wstecz) 3. wybitni uczniowie (do 100 tysięcy eonów wstecz – tych uczniów było 80) 4. naczelni uczniowie (do niezmierzonego czasu i 100 tysięcy eonów – tych uczniów było 2) 5. Pacceka-buddhowie (do dwóch niezmierzonych czasów i 100 tysięcy eonów) 6. Buddhowie (bez limitu). Istnieją bardziej szczegółowe różnice między tymi sześcioma typami osób, na przykład, pierwszy typ osób – osoby z innych szkół pamiętają poprzednie wcielenia bez odpuszczania składowych, myśląc że to (prawdopodobnie) ta sama osoba się odradza. Porównani są do ślepca, który trzyma się kurczowo swojej laski. W dziele Buddhaghosy w szczegółach wyjaśnione są tego rodzaju kwestie, jak również wyjaśnione zostają mechanizmy mocy nadprzyrodzonych, etc.

MN.004

Bhayabherava Sutta

Mowa o bojaźni i trwodze

Tłumaczenie na podstawie oryginalnego tekstu w Pāḷi - Piotr Jagodziński

alternatywne tłumaczenie: Varapanyo | Siristru

34. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

34. Oto com usłyszał. Pewnego razu Błogosławiony przebywał niedaleko miasta Sāvatthi w klasztorze Anāthapiṇḍiki w gaju Jety.

Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

W tym czasie bramin Jāṇussoṇi przybył do Błogosławionego. Przybliżywszy się do Błogosławionego wymienił z nim pozdrowienia. Pozdrowiwszy z wyrazami szacunku spytał o zdrowie, a następnie usiadł z boku. Siedząc z boku bramin Jāṇussoṇi rzekł do Błogosławionego:

‘‘yeme, bho gotama, kulaputtā bhavantaṃ gotamaṃ uddissa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, bhavaṃ tesaṃ gotamo pubbaṅgamo, bhavaṃ tesaṃ gotamo bahukāro, bhavaṃ tesaṃ gotamo samādapetā; bhoto ca pana gotamassa sā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjatī’’ti.

„Przyjacielu Gotamo, gdy synowie szlachetnych rodów opuszczają swe domy, stając się tymi, którzy wywędrowali z domu w bezdomność, robią tak ze względu na wiarę w mistrza Gotamę, uznając mistrza Gotamę za przewodnika, uznając mistrza Gotamę za wielką pomoc, uznając mistrza Gotamę za doradcę, czy też ludzie ci robią to co mistrz Gotama, podążając za tym co w nim dostrzegli?”

“evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! ye te, brāhmaṇa, kulaputtā mamaṃ uddissa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, ahaṃ tesaṃ pubbaṅgamo, ahaṃ tesaṃ bahukāro, ahaṃ tesaṃ samādapetā; mama ca pana sā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjatī”ti.

„Tak jest, braminie, tak jest, braminie! Gdy synowie szlachetnych rodów opuszczają swe domy, stając się tymi, którzy wywędrowali z domu w bezdomność, robią tak ze względu na wiarę we mnie, uznając mnie za przewodnika, uznając mnie za wielką pomoc, uznając mnie za doradcę, ludzie ci robią to co ja, podążając za tym co we mnie dostrzegli.”

“durabhisambhavāni hi kho, bho gotama, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno”ti.

„Nie łatwo być zadowolonym, przyjacielu Gotamo, w miejscach spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, nie jest łatwe przebywanie w odosobnieniu, nie jest przyjemne bycie samemu. Można by pomyśleć, że w lasach mnich, który nie ma odpowiedniej miary skupienia, może postradać rozum.”

“evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! durabhisambhavāni hi kho, brāhmaṇa, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno”ti.

„Tak jest, braminie, tak jest, braminie! Nie łatwo być zadowolonym, braminie, w miejscach spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, nie jest łatwe przebywanie w odosobnieniu, nie jest przyjemne bycie samemu. Można by pomyśleć, że w lasach mnich, który nie ma odpowiedniej miary skupienia, może postradać rozum.”

35. “mayhampi kho, brāhmaṇa, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi — ‘durabhisambhavāni hi kho araññavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno’ti.

35. "Ja także, braminie, przed samo-przebudzeniem, gdy byłem nieoświeconym bodhisattą tak uważałem - 'Nie łatwo być zadowolonym w miejscach spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, nie jest łatwe przebywanie w odosobnieniu, nie jest przyjemne bycie samemu. Można by pomyśleć, że w lasach mnich, który nie ma odpowiedniej miary skupienia, może postradać rozum.”

tassa mayhaṃ brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā aparisuddhakāyakammantā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, aparisuddhakāyakammantasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ aparisuddhakāyakammanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; parisuddhakāyakammantohamasmi. ye hi vo ariyā parisuddhakāyakammantā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, parisuddhakāyakammataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z nieoczyszczonym działaniem ciała używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest nieoczyszczone działanie ciała, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z nieoczyszczonym działaniem ciała używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam oczyszczone działanie ciała. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych mając oczyszczone działanie ciała.' Tak, braminie, dostrzegając u siebie oczyszczone działanie ciała, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

36. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā aparisuddhavacīkammantā … pe … aparisuddhamanokammantā … pe … aparisuddhājīvā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, aparisuddhājīvasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ aparisuddhājīvo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; parisuddhājīvohamasmi. ye hi vo ariyā parisuddhājīvā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, parisuddhājīvataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

36. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z nieoczyszczonym działaniem mowynieoczyszczonym działaniem umysłunieoczyszczonym sposobem życia używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest nieoczyszczony sposobem życia, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z nieoczyszczonym sposobem życia używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam oczyszczony sposób życia. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych mając oczyszczony sposób życia.' Tak, braminie, dostrzegając u siebie oczyszczony sposób życia, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

37. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, abhijjhālukāmesutibbasārāgasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; anabhijjhālūhamasmi. ye hi vo ariyā anabhijjhālū araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, anabhijjhālutaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

37. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z przeszywającym pożądliwością zauroczeniem przyjemnościami zmysłowymi, używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest przeszywające pożądliwością zauroczenie przyjemnościami zmysłowymi, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z przeszywającym pożądliwością zauroczeniem przyjemnościami zmysłowymi używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam brak pożądliwości. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych mając brak pożądliwości.' Tak, braminie, dostrzegając u siebie brak pożądliwości, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

38. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, byāpannacittapaduṭṭhamanasaṅkappasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; mettacittohamasmi. ye hi vo ariyā mettacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, mettacittataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

38. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z gniewem w sercu i umysłem pełnym krzywdzących myśli, używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest gniew w sercu i umysł pełen krzywdzących myśli, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z gniewem w sercu i umysłem pełnym krzywdzących myśli używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam serce wypełnione miłującą dobrocią. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z sercem wypełnionym miłującą dobrocią.' Tak, braminie, dostrzegając u siebie serce wypełnione miłującą dobrocią, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

39. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā thīnamiddhapariyuṭṭhitā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, thīnamiddhapariyuṭṭhānasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ thīnamiddhapariyuṭṭhito araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vigatathīnamiddhohamasmi. ye hi vo ariyā vigatathīnamiddhā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, vigatathīnamiddhataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

39. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z przewlekłym odrętwieniem i ospałością używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest przewlekłe odrętwienie i ospałość, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z przewlekłym odrętwieniem i ospałością używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam zanikłe odrętwienie i ospałość. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z zanikłym odrętwieniem i ospałością.' Tak, braminie, dostrzegając u siebie zanikłe odrętwienie i ospałość, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

40. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhatā avūpasantacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, uddhatāvūpasantacittasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ uddhato avūpasantacitto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vūpasantacittohamasmi. ye hi vo ariyā vūpasantacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, vūpasantacittataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

40. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z poruszonym, niespokojnym umysłem używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest poruszony, niespokojny umysł, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z poruszonym, niespokojnym umysłem używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam uspokojony umysł. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z uspokojonym umysłem' Tak, braminie, dostrzegając u siebie uspokojony umysł, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

41. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kaṅkhī vicikicchī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, kaṅkhivicikicchisandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ kaṅkhī vicikicchī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; tiṇṇavicikicchohamasmi. ye hi vo ariyā tiṇṇavicikicchā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, tiṇṇavicikicchataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

41. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z niepewnością i wątpliwościami używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest niepewność i wątpliwości, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z niepewnością i wątpliwościami używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż przekroczyłem wątpliwości. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z przekroczonymi wątpliwościami' Tak, braminie, dostrzegając u siebie przekroczenie wątpliwości, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

42. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā attukkaṃsakā paravambhī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, attukkaṃsanaparavambhanasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ attukkaṃsako paravambhī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; anattukkaṃsako aparavambhīhamasmi. ye hi vo ariyā anattukkaṃsakā aparavambhī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, anattukkaṃsakataṃ aparavambhitaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

42. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z wywyższaniem siebie i pogardą wobec innych używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest wywyższanie siebie i pogarda wobec innych, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z wywyższaniem siebie i pogardą wobec innych używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż nie wywyższam siebie i nie mam pogardy wobec innych. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych nie wywyższając siebie i nie mając pogardy wobec innych' Tak, braminie, dostrzegając u siebie nie wywyższanie siebie i brak pogardy wobec innych, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

43. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā chambhī bhīrukajātikā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, chambhibhīrukajātikasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ chambhī bhīrukajātiko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vigatalomahaṃsohamasmi. ye hi vo ariyā vigatalomahaṃsā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, vigatalomahaṃsataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

43. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z lęku struchlali używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest struchlenie z lęku, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z lęku struchlały używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż nie mam ze strachu włosów jeżenia. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych nie mając ze strachu włosów jeżenia' Tak, braminie, dostrzegając u siebie brak ze strachu włosów jeżenia, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

44. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, lābhasakkārasilokanikāmana sandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; appicchohamasmi. ye hi vo ariyā appicchā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, appicchataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

44. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z chęcią osiągnięcia zysku, poważania i sławy używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest chęć osiągnięcia zysku, poważania i sławy, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z chęcią osiągnięcia zysku, poważania i sławy używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż niewiele mi potrzeba. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych niewiele potrzebują' Tak, braminie, dostrzegając u siebie niewielkie potrzeby, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

45. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kusītā hīnavīriyā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, kusītahīnavīriyasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ kusīto hīnavīriyo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; āraddhavīriyohamasmi. ye hi vo ariyā āraddhavīriyā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, āraddhavīriyataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

45. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z brakiem zapału i energii używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest brak zapału i energii, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z brakiem zapału i energii używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam inicjującą energię. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z inicjującą energią' Tak, braminie, dostrzegając u siebie inicjującą energię, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

46. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā muṭṭhassatī asampajānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, muṭṭhassatiasampajānasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ muṭṭhassati asampajāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; upaṭṭhitassatihamasmi. ye hi vo ariyā upaṭṭhitassatī araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, upaṭṭhitassatitaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

46. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z rozproszoną uważnością i brakiem przejrzystego zrozumienia używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest rozproszona uważność i brak przejrzystego zrozumienia, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z rozproszoną uważnością i brakiem przejrzystego zrozumienia używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam ustanowioną uważność. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z ustanowioną uważnością' Tak, braminie, dostrzegając u siebie ustanowioną uważność, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

47. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā asamāhitā vibbhantacittā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, asamāhitavibbhantacittasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ asamāhito vibbhantacitto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; samādhisampannohamasmi. ye hi vo ariyā samādhisampannā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, samādhisampadaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

47. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z niestabilnym, zbłąkanym umysłem używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest niestabilny, zbłąkany umysł, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z niestabilnym, zbłąkanym umysłem używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam osiągnięte skupienie. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z osiągniętym skupieniem' Tak, braminie, dostrzegając u siebie osiągnięte skupienie, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

48. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā duppaññā eḷamūgā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, duppaññaeḷamūgasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. na kho panāhaṃ duppañño eḷamūgo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; paññāsampannohamasmi. ye hi vo ariyā paññāsampannā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aññataro’ti. etamahaṃ, brāhmaṇa, paññāsampadaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ araññe vihārāya.

48. Tak było i ze mną braminie: ''gdy jacykolwiek pustelnicy i bramini z nierozumnością i przyćmieniem używają miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, wtedy z powodu defektu jakim jest nierozumność i przyćmienie, ci wartościowi pustelnicy i bramini wywołują w sobie niezdrową bojaźń i trwogę. Nie jest jednak tak, że z nierozumnością i przyćmieniem używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych, gdyż mam osiągniętą mądrość. Tak jak inni szlachetni, używam miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych z osiągniętą mądrością' Tak, braminie, dostrzegając u siebie osiągniętą mądrość, znalazłem ogromne ukojenie w pozostawaniu w ostępach leśnych.

49. “tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘yaṃnūnāhaṃ yā tā rattiyo abhiññātā abhilakkhitā — cātuddasī pañcadasī aṭṭhamī ca pakkhassa — tathārūpāsu rattīsu yāni tāni ārāmacetiyāni vanacetiyāni rukkhacetiyāni bhiṃsanakāni salomahaṃsāni tathārūpesu senāsanesu vihareyyaṃ appeva nāmāhaṃ bhayabheravaṃ passeyyan’ti. so kho ahaṃ, brāhmaṇa, aparena samayena yā tā rattiyo abhiññātā abhilakkhitā — cātuddasī pañcadasī aṭṭhamī ca pakkhassa — tathārūpāsu rattīsu yāni tāni ārāmacetiyāni vanacetiyāni rukkhacetiyāni bhiṃsanakāni salomahaṃsāni tathārūpesu senāsanesu viharāmi. tattha ca me, brāhmaṇa, viharato mago vā āgacchati, moro vā kaṭṭhaṃ pāteti, vāto vā paṇṇakasaṭaṃ ereti;

49. Tak było i ze mną braminie: "Doprawdy bywają wyznaczone, wyjątkowe noce czternastego i piętnastego dnia co dwa tygodnie. Co gdybym w czasie takich nocy jak te, użył miejsca spoczynku w takich budzących grozę i włosów jeżenie miejscach jak uroczyska ogrodowe, uroczyska ruin, uroczyska leśne tak bym mógł się przekonać czym jest bojaźń i trwoga?". Tak więc, braminie, w późniejszym czasie, w wyznaczone, wyjątkowe noce czternastego i piętnastego dnia co dwa tygodnie, w czasie takich nocy jak te, użyłem miejsca spoczynku w takich budzących grozę i włosów jeżenie miejscach jak uroczyska ogrodowe, uroczyska ruin. Tam też przebywając, braminie, podchodziła dzika zwierzyna, paw zeskoczył z gałęzi, wiatr ruszał liśćmi.

tassa mayhaṃ brāhmaṇa etadahosi — ‘etaṃ nūna taṃ bhayabheravaṃ āgacchatī’ti. tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi — ‘kiṃ nu kho ahaṃ aññadatthu bhayapaṭikaṅkhī viharāmi? yaṃnūnāhaṃ yathābhūtaṃ yathābhūtassa me taṃ bhayabheravaṃ āgacchati, tathābhūtaṃ tathābhūtova taṃ bhayabheravaṃ paṭivineyyan’ti.

tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, caṅkamantassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. so kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva tiṭṭhāmi na nisīdāmi na nipajjāmi, yāva caṅkamantova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, ṭhitassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. so kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva caṅkamāmi na nisīdāmi na nipajjāmi. yāva ṭhitova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, nisinnassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. so kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva nipajjāmi na tiṭṭhāmi na caṅkamāmi, yāva nisinnova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, nipannassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. so kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva nisīdāmi na tiṭṭhāmi na caṅkamāmi, yāva nipannova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

Tak było i ze mną braminie: „Doprawdy podchodzi do mnie bojaźń i trwoga”. Tak było i ze mną braminie: „Co mnie ze wszystkich rzeczy, przyciąga do przebywania w strachu? Doprawdy tak jak to bywa, gdy podchodzi do mnie bojaźń i trwoga, co by było gdybym tak samo mógł okiełznać bojaźń i trwogę?”

Tak też i braminie, gdy chodziłem w tę i z powrotem, podchodziła do mnie bojaźń i trwoga, tak też nie stawałem, nie siadałem, nie kładłem się, póki chodząc w tą i z powrotem nie okiełznałem bojaźni i trwogi.

Tak też i braminie, gdy stałem, podchodziła do mnie bojaźń i trwoga, tak też nie chodziłem w tą i z powrotem, nie siadałem, nie kładłem się, póki stojąc nie okiełznałem bojaźni i trwogi.

Tak też i braminie, gdy siedziałem, podchodziła do mnie bojaźń i trwoga, tak też nie kładłem się, nie stawałem, nie chodziłem w tą i z powrotem, póki siedząc nie okiełznałem bojaźni i trwogi.

Tak też i braminie, gdy leżałem, podchodziła do mnie bojaźń i trwoga, tak też nie siadałem, nie stawałem, nie chodziłem w tą i z powrotem, póki leżąc nie okiełznałem bojaźni i trwogi.

50. “santi kho pana, brāhmaṇa, eke samaṇabrāhmaṇā rattiṃyeva samānaṃ divāti sañjānanti, divāyeva samānaṃ rattīti sañjānanti. idamahaṃ tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sammohavihārasmiṃ vadāmi. ahaṃ kho pana, brāhmaṇa, rattiṃyeva samānaṃ rattīti sañjānāmi, divāyeva samānaṃ divāti sañjānāmi. yaṃ kho taṃ, brāhmaṇa, sammā vadamāno vadeyya — ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya — ‘asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.

50. Są także, o braminie, pewni pustelnicy i bramini uznający noc jako to samo co dzień, uznający dzień jako to samo co noc. Powiadam, że ci pustelnicy i bramini przebywają w ułudzie. Ja, braminie, uznaję noc jako to samo co noc, uznaję dzień jako to samo co dzień. Właściwie by mówiono, powiadając o kimś tak: „nie podlegająca ułudzie istota w świecie powstała, dla przychylności wielu, dla szczęścia wielu, współczująca światu, by korzyść, przychylność i szczęście devom oraz ludziom dała” – właściwie by mówiono powiadając tak o mnie - „nie podlegająca ułudzie istota w świecie powstała, dla przychylności wielu, dla szczęścia wielu, współczująca światu, by korzyść, przychylność i szczęście devom oraz ludziom dała”.

51. “āraddhaṃ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ.

51. Niespożyta energia przylgnęła do mnie, braminie, powstała niezmącona uważność, moje ciało było uspokojone i bez poruszeń, mój umysł stabilny i spójny.

so kho ahaṃ, brāhmaṇa, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Oddzielony, braminie, od przyjemności zmysłowych, oddzielony od niepożytecznych stanów, wraz z rozpatrywaniem, jak też z dochodzeniem, oraz z radosnym uniesieniem i błogością zrodzonymi z odosobnienia, osiągnąłem i przebywałem w pierwszej jhānie.

vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Wraz z uspokojeniem rozpatrywania i dochodzenia, osiągnąłem i przebywałem w drugiej jhānie, która charakteryzuje się wewnętrznym wyciszeniem i ujednoliceniem umysłu, jak też brakiem rozpatrywania i brakiem dochodzenia, posiadająca radosne uniesienie i błogość zrodzone ze skupienia.

pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsiṃ, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedesiṃ; yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti — ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Wraz z wygaszeniem radosnego uniesienia, przebywałem w zrównoważeniu, będąc uważnym, mając przejrzyste zrozumienie, odczuwając przyjemność w ciele, osiągnąłem i przebywałem w trzeciej jhānie, o której szlachetni mawiają, że jest zrównoważonym, uważnym i przyjemnym pozostawaniem.

sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Wyzbywszy się przyjemności, wyzbywszy się bólu, wraz z wcześniejszym odsunięciem błogości i krzywdy, osiągnąłem i przebywałem w czwartej jhānie, która z oczyszczoną uważnością i zrównoważeniem jest ani przyjemna ani bolesna.

52. “so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.

Kiedy mój umysł był tak skupiony, oczyszczony, rozjaśniony, niesplamiony, uwolniony od zanieczyszczeń, elastyczny, sprawczy, stabilny i niewzruszony, zwróciłem umysł na poznanie pamięci poprzednich pobytów.

so anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ — ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe — ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi.

Przypomniałem sobie wiele poprzednich pobytów, mianowicie jedno życie, drugie życie…pięć żyć, dziesięć żyć, pięćdziesiąt żyć, sto żyć, sto tysięcy żyć, wiele eonów rozszerzania się wszechświata, wiele eonów kurczenia się wszechświata, wiele eonów rozszerzania i kurczenia się wszechświata: „Tu tak miałem na imię, z takiego klanu, takiego koloru skóry, takie było moje pożywienie, takie było moje doświadczenie przyjemności i bólu, taki był okres mojego życia, odchodząc stamtąd umierając, pojawiłem się gdzie indziej, tam też byłem tak a tak nazywany, takiej rasy, tak wyglądałem, taki był mój pokarm, tak odczuwając przyjemność i ból, taka była długość mojego życia, odchodząc stamtąd pojawiłem się tutaj. Tak różnego rodzaju cechy i szczegóły poprzednich pobytów przypomniałem sobie.

ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

To była, braminie, pierwsza wiedza jaką osiągnąłem w pierwszej części nocy. Niewiedza wyginęła, wiedza powstała, ciemność zginęła z powstaniem światła, jak w tym, u kogo niestrudzone, pilne i usilne staranie.

53. “so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.

Kiedy mój umysł był tak skupiony, oczyszczony, rozjaśniony, niesplamiony, uwolniony od zanieczyszczeń, elastyczny, sprawczy, stabilny i niewzruszony, zwróciłem umysł na poznanie odchodzenia i pojawiania się istot.

so dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi — ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi.

Niebiańskim okiem, oczyszczonym i przewyższającym ludzkie, pojąłem istoty odchodzące i pojawiające się ponownie, liche i wzniosłe, piękne i brzydkie, pomyślne i błądzące we własnym działaniu. "Te wartościowe istoty, niewłaściwie prowadziły się ciałem, niewłaściwie prowadziły się mową, niewłaściwie prowadziły się umysłem, drwiąc ze Szlachetnych, mając niewłaściwe poglądy, działając zgodnie z niewłaściwymi poglądami, po rozpadzie ciała, po śmierci, pojawiły się w stanie niedoli, błędnym, upadłym, piekielnym świecie. Te wartościowe istoty, właściwie prowadziły się ciałem, właściwie prowadziły się mową, właściwie prowadziły się umysłem, nie drwiąc ze Szlachetnych, mając właściwe poglądy, działając zgodnie z właściwymi poglądami, po rozpadzie ciała, po śmierci, pojawiły się w pomyślnym stanie świata niebios.” Niebiańskim okiem, oczyszczonym i przewyższającym ludzkie, pojąłem istoty odchodzące i pojawiające się ponownie, liche i wzniosłe, piękne i brzydkie, pomyślne i błądzące we własnym działaniu.

ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

To była, braminie, druga wiedza jaką osiągnąłem w środkowej części nocy. Niewiedza wyginęła, wiedza powstała, ciemność zginęła z powstaniem światła, jak w tym, u kogo niestrudzone, pilne i usilne staranie.

54. “so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.

Kiedy mój umysł był tak skupiony, oczyszczony, rozjaśniony, niesplamiony, uwolniony od zanieczyszczeń, elastyczny, sprawczy, stabilny i niewzruszony, zwróciłem umysł na poznanie kładzenia kresu skazom.

so ‘idaṃ dukkhan’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ.

„Oto krzywda” odkryłem zgodnie z rzeczywistością, „oto przyczyna krzywdy” odkryłem zgodnie z rzeczywistością, „oto ustanie krzywdy” odkryłem zgodnie z rzeczywistością, „oto ścieżka prowadząca do ustania krzywdy” odkryłem zgodnie z rzeczywistością. „Oto skazy” odkryłem zgodnie z rzeczywistością, „oto przyczyna skaz” odkryłem zgodnie z rzeczywistością, „oto ustanie skaz” odkryłem zgodnie z rzeczywistością, „oto ścieżka prowadząca do ustania skaz” odkryłem zgodnie z rzeczywistością. Gdy to pojąłem, gdy dostrzegłem, umysł wyzwolił się ze skaz pożądania, umysł wyzwolił się ze skaz stawania się, umysł wyzwolił się ze skaz niewiedzy. Z wyzwoleniem, było poznanie: „wyzwolenie”. Odkryłem że: 'zradzanie zostało zakończone, święte życie zostało dopełnione, to, co należało zrobić, zostało zrobione, nie ma kolejnego stawania się.'

ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

To była, braminie, trzecia wiedza jaką osiągnąłem w ostatniej części nocy. Niewiedza wyginęła, wiedza powstała, ciemność zginęła z powstaniem światła, jak w tym, u kogo niestrudzone, pilne i usilne staranie.

55. “siyā kho pana te, brāhmaṇa, evamassa — ‘ajjāpi nūna samaṇo gotamo avītarāgo avītadoso avītamoho, tasmā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevatī’ti. na kho panetaṃ, brāhmaṇa, evaṃ daṭṭhabbaṃ. dve kho ahaṃ, brāhmaṇa, atthavase sampassamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi — attano ca diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sampassamāno, pacchimañca janataṃ anukampamāno”ti.

Być może, braminie, pomyślisz tak: „Pustelnik Gotama do dziś nie jest wolny od pragnienia, niechęci i ułudy i dlatego używa miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych." Nie dostrzegaj tego, braminie w ten sposób. Widzę dwa powody, braminie, by używać miejsc spoczynku na skraju odległych ostępów leśnych: widzę przyjemne przebywanie dla siebie i mam współczucie dla przyszłych pokoleń.

56. “anukampitarūpā vatāyaṃ bhotā gotamena pacchimā janatā, yathā taṃ arahatā sammāsambuddhena. abhikkantaṃ, bho gotama! abhikkantaṃ, bho gotama! seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya — ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan”ti.

"Rzeczywiście to dlatego, że mistrz Gotama jest Godnym i w pełni Samo-Przebudzonym, ma on współczucie dla przyszłych pokoleń. Wspaniale, mistrzu Gotamo! Wspaniale, mistrzu Gotamo! To tak jakby, czcigodny Panie, człowiek postawił z powrotem coś, co było przewrócone, jakby odkrył ukryte, jakby wskazano drogę zagubionemu, jakby przyniesiono lampę w ciemności, mając na myśli 'Ci, którzy mają oczy będą widzieli wszystko wyraźnie', w taki też sposób została mi ukazana Dhamma przez Błogosławionego. Chciałbym mieć schronienie w mistrzu Gotamie, w Dhammie i w mnisiej Saṅdze. Czcigodny mistrzu Gotamo, niech Błogosławiony traktuje mnie jako współwyznawcę, tego, który od dzisiejszego dnia znalazł schronienie na resztę życia."


Powrót do Tipiṭaki


Poleć nas i podziel się tym artykułem z innymi: Facebook

Chcąc wykorzystać część lub całość tego dzieła, należy używać licencji GFDL: Udziela się zgody na kopiowanie, dystrybucję lub/i modyfikację tego tekstu na warunkach licencji GNU Free Documentation License w wersji 1.2 lub nowszej, opublikowanej przez Free Software Foundation.

gnu.svg.png

Można także użyć następującej licencji Creative Commons: Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 3.0

cc.png

Tłumaczenie: Piotr Jagodziński

Image0001%20%281%29.png


Podoba Ci się ten artykuł? Dołącz do nas lub wesprzyj nas finansowo.
POMÓŻ FUNDACJI "THERAVADA"
(KRS: 0000464215, NIP: 5223006901, Regon: 146715622)
KONTO BANKOWE: 89 2030 0045 1110 0000 0270 1020